Badanie biocenozy pochwy

0
426

Badanie biocenozy pochwy (inaczej badanie czystości pochwy) to krótkie badanie diagnostyczne pozwalające na określenie ekosystemu pochwy, czyli ustaleniu jakie mikroorganizmy oraz produkty ich metabolizmu się w niej znajdują. Najczęściej są to złuszczone komórki nabłonka pochwy, wydzielina łojowa, wydzielina gruczołu Bartolina i inne.

Fizjologiczna flora bakteryjna jest podstawą prawidłowego funkcjonowania narządu płciowego żeńskiego. Jej skład uzależniony jest wielu czynników (m.in. od wieku kobiety, statusu hormonalnego, aktywności seksualnej, przyjmowanych leków oraz ekspozycji na substancje zewnętrzne). Inna jest mikroflora sromu i okolic krocza, inna pochwy, a jeszcze inna szyjki macicy.

Najważniejsze jest utrzymanie prawidłowej mikroflory pochwy (jej rozwój pobudzany jest głównie przez estrogeny), ponieważ stanowi ona połączenie pomiędzy zewnętrznymi a wewnętrznymi częściami narządu rodnego. Jest również najbardziej podatna na zakażenia- jej ciepłe i wilgotne środowisko to idealna pożywka dla rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych.

Pochwa jest miejscem bytowania tlenowych i beztlenowy drobnoustrojów niechorobotwórczych, a także tych o właściwościach patogennych. Zachowanie odpowiedniej równowagi pomiędzy nimi zapewnia utrzymanie prawidłowego pH, które stanowi barierę ochronną przed infekcjami. Flora bakteryjna pochwy jest bardzo wrażliwa na działanie czynników, jej równowaga może zostać łatwo zachwiana co w efekcie prowadzi do stanu zapalnego.

W prawidłowych warunkach u każdej zdrowej kobiety, flora bakteryjna pochwy zdominowana jest przez bakterie Lactobacillus (pałeczka kwasu mlekowego – bakteria Gram – dodatnia), które są odpowiedzialne za utrzymanie równowagi mikrośrodowiska pochwy I ograniczają ryzyko wtargnięcia drobnoustrojów chorobotwórczych. Pokrywają one bogaty w węglowodany (niezbędne do procesów fermentacyjnych) nabłonek pochwy I wytwarzają m.in. nadtlenek wodoru (woda utleniona) zapewniając:
• utrzymanie kwaśnego pH (poniżej 4,5) w pochwie;
• stymulację układu odpornościowego;
• hamowanie namnażania i rozprzestrzeniania się bakterii chorobotwórczych.

Zmniejszenie liczebności lub utrata bakterii Lactobacillus, w wyniku zmian środowiska (pH) pochwy, prowadzi do zaburzenia jej biocenozy i nadmiernego wzrostu mikroorganizmów, co skutkuje pojawieniem się wykładników infekcji. Dzięki szybkiej regeneracji pałeczek kwasu mlekowego często dochodzi do samoistnego powrotu flory bakteryjnej pochwy do stanu fizjologicznego.

Niestety, odnowa bakterii zakwaszających trwa o wiele dłużej niż namnażanie innych bakterii, dlatego powrót do równowagi w ekosystemie pochwy jest trudny i długotrwały. Skład flory bakteryjnej pochwy u każdej kobiety jest inny i ulega ciągłym zmianom w ciągu cyklu płciowego. Jak donosi Polskie Towarzystwo Ginekologiczne: zakażenia pochwy I związane z nimi objawy są jedną z głównych przyczyn wizyt kobiet w gabinetach ginekologicznych.

Najczęściej rozpoznaje się zakażenia bakteryjne (22%– 50%), następnie zakażenia grzybami z rodzaju Candida (17% – 39%) i infekcje wywołane Trichomonas (4% – 30%). Prawie każda kobieta co najmniej raz w życiu przebyła infekcję bakteryjną lub grzybiczą pochwy.

Zasady wykonania badania biocenozy pochwy:

· kilka dni przed badaniem nie należy stosować leków dopochwowo ani przyjmować antybiotyków
· unikać kontaktów seksualnych w ciągu 48 godzin poprzedzających badanie
· nie wykonuje się badania w czasie krwawienia z dróg rodnych
· przed badaniem trzeba poinformować o stosowanym leczeniu lub antykoncepcji dopochwowej
· przed badaniem należy umyć tylko zewnętrzne narządy płciowe zwykłym mydłem lub płynem do kąpieli niezawierającym środków antyseptycznych, gdyż takie środki mogłyby zafałszować wyniki badania
· badanie powinno być wykonywane na fotelu ginekologicznym

Jak wygląda badanie biocenozy pochwy w praktyce?

Etapy badania
• Wyjaśnienie celu badania
• Poinformowanie o zasadach
• Pomoc pacjentce w przyjęciu właściwej pozycji na fotelu ginekologicznym
• Pobranie materiału z okolicy cewki moczowej do badania zgodnie z zasadami aseptyki i antysepyki (materiał z innych okolic pobiera się przy użyciu wziernika- wyjątkiem są ciężarne i kobiety z zachowaną błoną dziewiczą)
• Wymaz z okolicy cewki moczowej przedsionka pochwy oraz rozprowadzenie wydzieliny na szkiełku
• Wprowadzenie szkiełka do utrwalacza
• Uporządkowanie fotela ginekologicznego
• Higieniczne umycie rąk
• Wypełnienie odpowiedniej dokumentacji.

Wymaz z pochwy pobierany jest w celu oceny flory bakteryjnej pochwy. Pozwala ustalić czy istnieje stan zapalny w obrębie pochwy i jaki jest rodzaj tego zapalenia. Umożliwia wykrycie rzeżączki, grzybiczego zapalenia pochwy, stanów zapalnych pochwy (rzęsistek pochwowy), zakażeń paciorkowcami. Badanie można wykonywać u kobiet w każdym wieku, również w czasie ciąży.

Badanie dla pacjentki jest całkowicie bezbolesne, podobne do badania cytologicznego. Osoba wykonująca pobiera wydzielinę z okolicy ujścia cewki moczowej oraz tylnego sklepienia pochwy specjalną, sterylną do tego przeznaczoną wymazówką i rozprowadza wydzielinę na szkiełku podstawowym.

Trochę inaczej jest w przypadku kiedy badanie wykonuje się pod kątem wykrycia dwoinki rzeżączki- wtedy dodatkowo należy pobrać wydzielinę z ujścia gruczołów przedsionkowych (Bartholina) i gruczołów przycewkowych (Skenego). Materiał rozprowadzić na szkiełku podstawowym i zakropić 0,9 % chlorku sodu.

Ocena wyników polega na obserwacji pod mikroskopem rozmazu materiału pobranego z pochwy barwionego metodą Grama – określenie wyglądu i ilości obecnych w preparacie drobnoustrojów oraz leukocytów. Jednocześnie z badaniem mikroskopowym biocenozy pochwy wykonuje się na specjalnym podłożu hodowlę w kierunku rzęsistka pochwowego (Trichomonas vaginalis) i grzybów drożdżopodobnych z rodzaju Candida.

Hodowla umożliwia również ocenę wrażliwości patogennych drobnoustrojów na chemioterapeutyki i pozwala dobrać właściwy, skuteczny lek przeciwbakteryjny. W przypadku uzyskania nieprawidłowego wyniku badania biocenozy pochwy lekarz może podjąć decyzję o wykonaniu posiewu materiału pobranego z pochwy.

Jak analizować wyniki badania biocenozy pochwy?

Stopień I – w rozmazie obecne liczne pałeczki kwasotwórcze. Obraz jest prawidłowy.
Stopień II – w rozmazie oprócz licznych pałeczek kwasotwórczych obecne są pojedyncze inne bakterie oraz krwinki białe (leukocyty).
Stopień III – pojedyncze lub całkowity brak bakterii flory fizjologicznej, duża liczba bakterii patologicznych oraz krwinek białych (leukocytów).
Stopień IV – brak pałeczek kwasotwórczych, obecne liczne bakterie patologiczne oraz krwinki białe (leukocyty) oraz grzyby (np. drożdżaki) lub rzęsistek pochwowy.

Stopnie od I do pośredniego II/III uważa się za prawidłowe, stopnie III i IV wymagają leczenia. Równie zły jest stopień zero, który oznacza brak kwasu mlekowego i drobnoustrojów chorobotwórczych z jednoczesnym wysokim pH i pojedynczymi lub licznymi leukocytami.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here