Gdy jajniki protestują, czyli o przedwczesnym wygasaniu czynności jajników

0
531
The photo of uterus is on the woman's body, isolate on white background, Female anatomy concept

Czym jest zespół POF?

Zespół POF został zdefiniowany w 1967 roku jako niefizjologiczne ustanie miesiączkowania u kobiet przed 40. r.ż., ale jego obraz kliniczny był już szczegółowo przedstawiony w 1950 roku jako wtórny brak miesiączki, uderzenia gorąca, zaburzenia koncentracji, rozdrażnienie, nocne pocenie, obniżenie libido, niepłodność i zanik endometrium.

Pacjentki z tym schorzeniem najczęściej wybierają się do lekarza z powodu braku miesiączki bądź niemożności zajścia w ciążę. Do oceny rezerwy jajnikowej służą badania hormonalne, w tym ocena poziomu AMH, FSH i estradiolu, z czego uważa się, że to właśnie AMH jest najlepszym markerem służącym do oceny rezerwy jajnikowej. A teraz wyjaśnienie –  w badaniach hormonalnych stwierdza się hipogonadyzm hipergonadotropowy, czyli niskie stężenie estradiolu (< 20 pg/ml), wysokie stężenie gonadotropin (FSH > 20 IU/l), niskie stężenie hormonu antymüllerowskiego (AMH < 0,5 ng/ml). Przy czym stężenie FSH > 40 IU/l stwierdzone przynajmniej dwukrotnie w odstępie 4-6 tygodni już upoważnia lekarza do rozpoznania przedwczesnego wygasania czynności jajników. Dodatkowo coraz częściej stosuje się inną metodę określającą rezerwę jajnikową, aby określić szanse kobiety podlegającej procedurze wspomaganego rozrodu na urodzenie dziecka, a mianowicie AFC – określenie liczby pęcherzyków dojrzewających podczas badania ultrasonograficznego przezpochwowego.

Co jeśli chodzi o przyczyny POF?

Przede wszystkim są różnorodne, poczynając od uwarunkowań genetycznych, przez enzymatyczne, infekcyjne aż do jatrogennych – wywołanych czynnościami medycznymi. Podejrzewa się, że zaburzenie związanie z zatrzymaniem funkcjonowania jajników ma związek z produkowaniem specyficznych przeciwciał przeciwko komórkom własnego ciała. Innym mechanizmem, który może wywołać przedwczesne wygasanie jajników jest galaktozemia, polegająca na tym, że organizm osoby chorej nie jest w stanie przekształcić galaktozy w glukozę. Ponadto podejrzewa się także związek czynności jajników z chorobami wirusowymi. Istnieją również przypadki wygasania czynności jajników z powodu radioterapii lub chemioterapii, stosowanych w leczeniu nowotworów. Wtedy jest to zatrzymanie czynności jajników wywołane toksynami. Niestety, większość przypadków wygasania czynności jajników ma charakter idiopatyczny, czyli nie jest znane ich podłoże.

Przedwczesne wygasanie czynności jajników choć nie jest częste, niezdiagnozowane i nieleczone daje poważne, uciążliwe i negatywne skutki zdrowotne. Niedobór hormonów, a mianowicie zbyt wcześnie pojawiający się niedobór estrogenów, będący następstwem POF, skutkuje poważnymi konsekwencjami dla organizmu kobiety z tym schorzeniem. Przede wszystkim – obniżenie gęstości mineralnej kości (osteopenia, osteoporoza). Dowiedziono, że u kobiet z POF istnieje wyższe ryzyko złamań niż u kobiet z osteoporozą o innej przyczynie. Ponadto niedobór estrogenów prowadzić może również do zaburzeń metabolicznych, których następstwem są choroby układu krążenia takie jak: miażdżyca, hipercholesterolemia, a także do zmian zanikowych w układzie moczowo-płciowym, objawiających się suchością pochwy i nawracającymi infekcjami. Jednak najważniejszym aspektem wystąpienia POF dla każdej młodej kobiety jest obniżenie płodności.

Leczenie POF.

Leczenie wygasania czynności jajników to przede wszystkim hormonalna terapia zastępcza, która uzupełnia brakujące hormony. Podawany estrogen pozwala także uniknąć wspomnianej już osteoporozy. Jeśli to możliwe, wskazane jest leczenie przyczynowe – znane są opisy przypadków powrotu czynności jajników po zastosowaniu diety bezglutenowej w przypadku celiakii. Niekiedy podczas podawania estradiolu, pojawiały się sporadyczne owulacje, które w efekcie prowadziły do zajścia w ciążę. Może wiązać się to z faktem, iż w organizmie kobiety z POF pozostają pewne nieliczne pęcherzyki, które mogą jeszcze dojrzeć w sprzyjających dla nich warunkach. Istnieją również doniesienia o skutecznym leczeniu POF za pomocą terapii wysokimi dawkami kortykosterydów czy dożylnym podawaniu immunoglobulin. W ostatnim czasie pojawiają się także doniesienia na temat suplementacji melatoniny w okresie perimenopauzy. Melatonina bywa nazywana hormonem młodości ze względu na regulacyjny wpływ na wydzielanie gonadotropin przysadkowych. Uważa się, że pomaga ona w przywracaniu płodności, menstruacji oraz zapobiega depresji związanej z menopauzą.

Należy pamiętać, że w przypadku kobiet młodszych istnieje szansa na zapłodnienie pozaustrojowe i odpowiednie przeprowadzenie ciąży aż do rozwiązania. Niezbędna jest jednak konsultacja z ginekologiem i stała opieka specjalisty.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here