Torbiel na jajniku – rozpoznanie i co dalej?

0
345

Torbiele jajników, inaczej zwane cystami, to charakterystyczne pęcherzyki wypełnione płynem i czasami otoczone zgrubiałą tkanką. Są to zmiany łagodne, które mogą się pojawić u kobiety w każdym wieku. Mogą powstać w jednym jajniku albo w obu naraz. Zwykle torbiel ma wielkość orzecha, ale czasem bywa większa od pomarańczy. Może się umiejscowić wewnątrz jajnika, w jego ścianie lub na zewnątrz (wtedy trzymają się jajnika cienką szypułą). Torbiele jajników zwykle nie powodują dolegliwości, dlatego dowiadujesz się o nich od ginekologa podczas kontrolnego badania USG. Dopiero gdy są bardzo duże, mogą powodować różnego rodzaju niespecyficzne dolegliwości np. bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia, częste oddawanie moczu.

Przyczyny torbieli jajników mogą być różne – zespół policystycznych jajników, endometrioza, a także skłonność do nich można odziedziczyć.

Medycyna zna około 40 typów torbieli jajnika. U wielu kobiet będących w okresie rozrodczym, w jajnikach pojawiają się torbiele czynnościowe – ten najczęstszy typ torbieli. W czasie prawidłowej owulacji dojrzały pęcherzyk pęka i uwalnia się z niego gotowa do zapłodnienia komórka jajowa. Pęknięty pęcherzyk przekształca się w tzw. ciałko żółte, które zanika, jeśli nie dojdzie do ciąży. W przypadku, gdy dochodzi do różnego rodzaju zaburzeń hormonalnych,  pęcherzyk Graafa może nie ulec pęknięciu i dalej rośnie. W efekcie powstaje torbiel pęcherzykowa (czynnościowa). Taka torbiel zwykle nie wymagają leczenia i zanika po kilku cyklach miesiączkowych. Ważne, aby ją kontrolować poprzez systematyczne badania USG.

Niekiedy, właśnie na skutek zaburzeń hormonalnych, niedojrzałe pęcherzyki Graafa zamieniają się w maleńkie torbielki i dochodzi do tzw. wielotorbielowatości, czyli zespołu policystycznych jajników (PCOs). Takie zmiany na ogół trzeba leczyć lekami hormonalnymi, a kuracja trwa wiele lat. Według statystyk nawet co trzecia miesiączkująca kobieta miewa kłopoty z endometrium – błoną śluzową wyściełającą macicę od wewnątrz. Endometrioza to choroba, w której fragmenty śluzówki mają skłonność do odrywania się i wędrowania po organizmie i często dostają się do jajników. To właśnie z tej tkanki mogą powstać torbiele innego typu tzw. torbiele endometroidalne (nazywane są czasem czekoladowymi, bo wypełnione są gęstą, ciemną krwią i przypominają kolorem czekoladę). Gdy taka torbiel pęknie i jej zawartość wydostanie się do jamy brzusznej, może dojść do zapalenia otrzewnej, a to może skończyć się tragicznie. By temu zapobiec, należy jak najszybciej usunąć je operacyjnie. Innym rodzajem torbieli, które należy leczyć chirurgicznie są tzw. torbiele dermatoidalne (inaczej skórzaste). Nazwa pochodzi stąd, iż zawierają one np. komórki tłuszczowe, włosy, tkankę kostną, a nawet… zęby, które pochodzą z nierozwiniętego płodu. Nie jest znana do końca przyczyna ich powstawania. Dlatego też bardzo ważna jest systematyczna kontrola u ginekologa i zgłaszanie się na wszystkie zalecane przez niego badania, w tym USG. Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca, by co roku wykonywała je każda kobieta po 35. roku życia. Ponieważ leczenie hormonalne sprzyja powstawaniu niektórych rodzajów torbieli jajnika, każda kobieta niezależnie od wieku, której zalecono tę formę terapii, powinna co roku poddać się USG przezpochwowemu (pierwsze badanie należy przeprowadzić już przed zastosowaniem antykoncepcji, by sprawdzić, czy jajniki są zupełnie zdrowe). Regularne wykonywanie tego badania pozwala również na sprawdzanie efektów terapii – jeśli np. przy torbielach czynnościowych stosuje się hormonoterapię, lekarz może skontrolować, na ile jest ona skuteczna.

Jeśli w badaniu USG lekarz wykryje podejrzaną zmianę o budowie torbielowato – guzowatej, wówczas zleca dalszą diagnostykę – badania hormonalne, a czasem także badanie tzw. markerów nowotworowych (CA – 125 i CA – 199). Formę torbieli mają także nowotwory jajników. W przeciwieństwie do zmian nowotworowych szyjki macicy, które rozwijają się przez wiele lat, te w jajniku atakują szybko i podstępnie. Ponieważ – podobnie jak inne torbiele – zwykle nie dają żadnych dolegliwości, często wykrywane są zbyt późno. Zdarza się też, że torbiele się skręcają, pękają, powodując krwotok wewnętrzny, bywają przyczyną ropni jajnika, czasem uszkadzają tkankę jajnika (z tego powodu jajnik trzeba później usunąć). Ponadto należy pamiętać, że kobieta, która raz miała torbiele jajnika i została wyleczona, ma tendencje do tworzenia się u niej nowych cyst, dlatego właśnie musi pamiętać o systematycznych badaniach kontrolnych!

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here